Współczesność

Zachodzące na przełomie lat 80. i 90. przemiany polityczne w Europie Środkowej i Wschodniej przysłużyły się rozkwitowi kulturalnego życia Karaimów i częstszym kontaktom między rodakami żyjącymi w różnych krajach.
W artykule przedstawiono najważniejsze fakty dotyczące życia Karaimów w ostatnich latach.
W pierwszych latach powojennych tradycje karaimskie były przestrzegane i pielęgnowane niemal powszechnie. Organizowano sobotnie i świąteczne nabożeństwa, spotkania. W grudniu 1946 r. odbył się we Wrocławiu zjazd młodzieży, podjęto szereg jednoczących decyzji. Jednak z upływem lat sytuacja pogarszała się. Zmalała liczba osób aktywnie uczestniczących w życiu religijnym i społecznym. Dopiero w latach 70. pojawiło się nowe pokolenie z silną potrzebą integracji i podtrzymywania tradycji dostosowanej do nowych realiów. Podjęto próbę odnowienia więzi społecznych na organizowanych w Warszawie zjazdach, które pomagały jednoczyć społeczeństwo. Pierwszy zjazd, w październiku 1975 r., zgromadził ok. 110 osób, co przy ogólnej liczbie Karaimów w Polsce, ocenianej na ok. 200 osób, było wynikiem budującym. Kolejne zjazdy odbywały się w dn. 25-26.04.1977 r. (młodzieżowy), latem 1978 r. spotkanie młodzieży karaimskiej i tatarskiej pod namiotami w okolicy Sokółki, zaś w 1979 r. w Komorowie k. Warszawy. Następne, ogólne, w Warszawie w dn. 8‑9.11.1980 r., 7-8.11.1981 r., 8‑9.11.1986 r., 5-6.11.1988 r. – z pierwszym oficjalnym udziałem grupy rodaków z Litwy, ponowionym na kolejnym zjeździe w Pruszkowie 26‑27.10.1996 r., podczas którego TVP1 zrealizowała film w reżyserii J. Nowakowskiej.
Zjazdy te spełniały doniosłą rolę, stwarzając możliwość spotkań krewnych i znajomych zamieszkałych w odległych od siebie miejscowościach, a młodszym wręcz pozwalając poznać się ze sobą w atmosferze (snutych przez starszych) wspomnień dawnej świetności i doszukiwania się wspólnych przodków i stopnia pokrewieństwa. Wygłaszano referaty i dyskutowano o historii, religii, etyce, kulturze, tradycjach, omawiano przebieg różnych świąt i związanych z nimi typowych potraw, inscenizowano scenki obyczajowe. Podczas tych spotkań starano się podawać potrawy tradycyjnej karaimskiej kuchni, z kybynami na czele.
Zjazd w 1988 roku, na którym gościli przybysze z Litwy był bodźcem do zorganizowania w Trokach w 19-20.08.1989 zjazdu, na który przybyli oprócz obywateli Polski przybyli Karaimi z wielu miejsc ZSRR, z Moskwy, Leningradu, Kijowa, Charkowa, miast Krymu, Ałma‑Aty i wielu innych. Zebrało się ponad 400 osób, dla większości których ta enklawa karaimizmu była iskierką ich własnej historii w mrokach komunizmu. Większość z nich po powrocie do domów, korzystając z odwilży i pierestrojki zaczęła stowarzyszać się w organizacjach karaimskich. Odważyli się oni podjąć próbę odtworzenia społeczeństwa, które wymazane zostało z kart historii po i wojnie światowej. Rozpoczęli aktywną działalność wydawniczą i kulturalną. Duże zainteresowanie wzbudziły barwne stroje narodowe. Zaczęto mówić o potrzebie nauczania języka i kultury, muzyki i poezji. Kolejny zjazd na Litwie w 1997 roku, związany z obchodami 600-lecia sprowadzenia przez Księcia Witolda Karaimów na Litwę. Zgromadził on około 300 osób, gości z Europy i przedstawicieli karaimskich organizacji społecznych, które swe powstanie zawdzięczały poprzedniemu zjazdowi, z wielu miast Rosji i Ukrainy, Krymu. Delegacja z Polski licząca blisko 60 osób czynnie się włączyła do prac organizacyjnych, przedstawiono szereg referatów, a dzieci z Polski grały w wystawianej sztuce teatralnej "Tirlik jołda, tirlik Trochta" - "Życie w drodze, życie w Trokach", napisanej na tę okazję przez trockiego Karaima Szymona Juchniewicza w trzech językach, m in. po polsku.
W 1998 roku delegacja Karaimów polskich aktywnie uczestniczyła (wygłoszony referat) w uroczystych obchodach 750-lecia zamieszkiwania Karaimów w Haliczu, a w 1999 w otwarciu i ponownemu poświęceniu odremontowanej kienesy w Eupatorii, na Krymie. 30.06‑7.07.2000 r. Odbył się Letni Zjazd Młodzieży, który zgromadził w Trokach (Litwa) liczne grono uczestników. Z Polski uczestniczyło około 40 osób, a polscy Karaimi zorganizowali i sfinansowali jedną z imprez towarzyszących - plenerowe gry i zabawy dziecięce. Polscy Karaimi brali również udział w lekcjach języka karaimskiego zorganizowanych przez prof. Evę Csato-Johanson, został również wygłoszony referat na sesji poświęconej historii współczesnej Karaimów. Nawiązany w 1998 roku kontakt z Karaimami krymskimi zaowocował w 2000 roku spotkaniem na ziemiach przodków. Polscy Karaimi odwiedzili społeczności karaimskie Eupatorii, Semferopola, Bachczysaraju i Teodozji, brali również udział w Obozie w starej twierdzy karaimskiej Dżuft Kale, również w roku 2001 grupa z Polski również uczestniczyła w Obozie w Twierdzy. w latach 1998 - 2001 dzieci z Polski wyjeżdżały na letnie imprezy i obozy dziecięce organizowanych w Trokach i ich okolicach. w roku 2001 dzieci uczestniczyły w warsztatach malarskich zorganizowanych w Trokach na terenie Trockiego Historyczno-Narodowego Parku Kultury, efektem tych warsztatów było przedstawienie oraz wystawa prac o tematyce karaimskiej prezentowana w Litewskim Sejmie. w roku 2002 uczestniczyły dzieci w dwutygodniowym obozie połączonym z warsztatami plastycznymi i teatralnymi: "Żywa historia Trok - 2002". Spotkania te pozwalają najmłodszej generacji nawiązywać kontakty i pogłębiać wiedzę o swych korzeniach.
W 1999 roku nawiązane wcześniej kontakty zaowocowały spotkaniem we Francji, w czasie, którego przedstawiciele społeczności karaimskich wymienili się wiedzą i materiałami archiwalnymi dotyczącymi historii karaimskiej.
W dniach 19 -21 września 2003 odbyły się w Warszawie Karaj Kiuńlari - Dni Karaimskie oraz międzynarodowe seminarium "Dziedzictwo narodu karaimskiego we współczesnej Europie".
Karaimi polscy często goszczą również u siebie, przy mniej formalnych okazjach Karaimów z Litwy, Ukrainy, Rosji, Francji i Australii. Spotkania te zawsze są płaszczyzną do wymiany informacji o bieżących sprawach nurtujących tą niewielką społeczność.
W 1997 roku na zebraniu założycielskim w Warszawie podjęto decyzję o powołaniu Związku Karaimów Polskich, stowarzyszenia społeczno-kulturalnego, Podjęto w roku 1999 udaną próbę reaktywowania wydawanego w latach 80 czasopisma "Coś" (w 1988 r. nastąpiła zmiana tytułu na "Awazymyz" - "Nasz głos"). Wydanych kilka numerów spotkało się z bardzo ciepłym odzewem i zainteresowaniem społeczeństwa karaimskiego w Polsce, na Litwie, Ukrainie i w Rosji. Rośnie liczba korespondentów pisemka pragnących dzielić się swymi doświadczeniami, przemyśleniami i wspomnieniami.
Duże znaczenie w ostatnich latach, w nawiązywaniu i podtrzymywaniu więzi społecznych Karaimów i osób o pochodzeniu karaimskim odgrywa internet, medium pozwalające w sposób szybki i bezproblemowy przekazywać informacje i dane. Zagonionym i zapracowanym pozwala w chwilach wytchnienia zająć się dyskusją i pogłębianiem wiedzy na tematy karaimskie z respondentami z Polski, Litwy, Ukrainy, Rosji, Francji, Australii, USA, Kanady. w lutym roku 2001 podjęto nawet próby nauczania języka karaimskiego wykorzystując pocztę elektroniczna.
 
Mariola Abkowicz
Czytany 14609 razy
Więcej w tej kategorii: « Religia Interesujące miejsca w sieci »